https://northevianews.blogspot.com/

12.05.2026
Νήσος Εύβοια
Χελώνες ενάντια στις μέδουσες: Γιατί αυτή η ιδέα δεν πρέπει καν να συζητείται σοβαρά.
Κάθε καλοκαίρι, μαζί με τις μωβ μέδουσες στον Βόρειο Ευβοϊκό και σε άλλες παράκτιες περιοχές της χώρας, εμφανίζεται αναπόφευκτα και η "λύση": να απελευθερώσουμε θαλάσσιες χελώνες για να τις φάνε. Η πρόταση ακούγεται απλή, φυσική, ακόμα και συμπαθητική. Δεν είναι τίποτα από αυτά.
Μιλάμε για ένα από τα πιο προστατευμένα είδη του πλανήτη
Η καρέττα καρέττα (Caretta caretta) δεν είναι απλώς ένα θαλάσσιο ζώο. Είναι ένα από τα πιο νομικά και επιστημονικά προστατευμένα είδη που υπάρχουν, με δεκάδες διεθνείς συμβάσεις, ευρωπαϊκές οδηγίες και εθνική νομοθεσία να τη θωρακίζουν. Έχουν δαπανηθεί δισεκατομμύρια ευρώ σε παγκόσμιο επίπεδο για την προστασία του είδους, την παρακολούθηση φωλιών, τα νοσοκομεία θαλάσσιων χελωνών, τον επανεντοπισμό ατόμων μέσω δορυφορικών πομπών, τις εκστρατείες ευαισθητοποίησης.
Αυτό που συχνά δεν καταλαβαίνει ο κόσμος είναι ότι κάθε μεμονωμένο άτομο χελώνας έχει τεράστια βαρύτητα για τον πληθυσμό. Η καρέττα χρειάζεται πολλά χρόνια, σε μερικές περιπτώσεις δεκαετίες, για να επιβιώσει από το σύνολο των απειλών που αντιμετωπίζει: παρεμπίπτουσα αλίευση, πρόσκρουση με σκάφη, θαλάσσια σκουπίδια, αποπροσανατολισμό από φωτισμό, κλιματική αλλαγή. Για να φτάσει ένα θηλυκό άτομο στην αναπαραγωγική ωριμότητα και να γεννήσει, πρέπει να έχει αποφύγει επιτυχώς όλα αυτά τα εμπόδια επί χρόνια (και συγκεκριμένα 17 με 30 χρόνια). Αυτό είναι βιολογικά ακριβό. Η απώλεια ακόμα και ενός ατόμου έχει αντίκτυπο στον πληθυσμό.
Επίσης, η καρέττα είναι ένα είδος που από τη φύση του αποφεύγει τις ανθρώπινες δραστηριότητες και τις πολυσύχναστες περιοχές. Όχι επειδή είναι "ντροπαλή" αλλά επειδή η εξελικτική πίεση της έχει διδάξει ότι οι άνθρωποι σημαίνουν κίνδυνο.
Ας πάρουμε στα σοβαρά το σενάριο, έστω για λίγο
Υποθέτω ότι κράτος και οργανώσεις αποφάσιζαν να προχωρήσουν. Υποθέτω ότι υπήρχε πολιτική βούληση, πόροι, συντονισμός.
Τι θα έπρεπε να απαντηθεί πρώτα;
Ποιος θα προστατεύσει τη χελώνα;
Ο Βόρειος Ευβοϊκός είναι μια περιοχή με έντονη αλιευτική δραστηριότητα, γρι-γρι, μανωμένα δίχτυα, παραγάδια, ψαροντούφεκο, πλοία, ταχύπλοα, jet ski. Το να τοποθετηθεί μια χελώνα σε αυτό το περιβάλλον χωρίς να υπάρχει σαφές πρωτόκολλο προστασίας είναι απλώς να τη στείλεις σε μια ζώνη κινδύνου.
Ποιος θα την παρακολουθεί;
Η παρουσία ανθρώπου στη θάλασσα για συνεχή παρακολούθηση είναι κοστοβόρα, επικίνδυνη και στην πράξη αδύνατη. Δορυφορική παρακολούθηση δίνει θέση, όχι εικόνα συμπεριφοράς.
Αν η χελώνα αποφασίσει να φύγει;
Γιατί θα ήθελε να μείνει; Και αν έφευγε, θα την ξαναέφερναν πίσω; Με ποια λογική και με ποιο δικαίωμα;
Αν δεν την ενδιαφέρουν οι μέδουσες;
Η καρέττα τρώει μέδουσες, αλλά δεν είναι ειδικευμένος κυνηγός πλαγκτού. Δεν εγγυάται κανείς ότι ένα άτομο σε άγνωστη περιοχή, υπό στρες, θα συμπεριφερθεί σύμφωνα με τις προσδοκίες μας.
Το στρες από τη μετεγκατάσταση σε άγνωστη περιοχή αποτελεί από μόνο του παράγοντα θνησιμότητας. Αυτό είναι τεκμηριωμένο στη βιβλιογραφία επανεισαγωγής ειδών.
Και αν όλα πήγαιναν "καλά";
Ας υποθέσουμε το βέλτιστο σενάριο, με σχεδόν μηδενική πιθανότητα να συμβεί. Η χελώνα ή οι χελώνες έφαγαν μέδουσες. Τι γίνεται σε περίπτωση έξαρσης ζωοπλαγκτού μεγαλύτερης κλίμακας; Η βιομάζα μεδουσών σε ένα πλαγκτονικό bloom δεν αντιστοιχεί σε κάτι που μπορεί να ελεγχθεί βιολογικά από μεμονωμένα άτομα χελώνας. Μιλάμε για εκατομμύρια ατόμων ζωοπλαγκτού. Η χελώνα δεν είναι φίλτρο θάλασσας.
Ταυτόχρονα, η παρουσία ενός κορυφαίου θηρευτή σε ένα οικοσύστημα που δεν ήταν πρόσφατα εξοικειωμένο με αυτόν δεν είναι ουδέτερη ενέργεια. Οι επιπτώσεις στις τροφικές αλυσίδες, στα αλιεύματα, στα ίδια τα ψάρια που χρησιμοποιούν τις μέδουσες ως καταφύγιο σε νεαρό στάδιο, είναι πολυσύνθετες και όχι πάντα θετικές.
Και ο τουρίστας, ο κολυμβητής; Κατά πάσα πιθανότητα δεν θα μπορούσε να προστατευθεί σε μια μεγάλη έξαρση ζωοπλαγκτού ούτε με χελώνες ούτε χωρίς αυτές.
Τι είναι στην πράξη διαχειρίσιμο
Οι φυσικές εξάρσεις μωβ μεδουσών (Pelagia noctiluca) ακολουθούν κύκλους. Συνήθως διαρκούν έως τέσσερα χρόνια, με τα δύο πρώτα να είναι τα πιο έντονα, και έπειτα ο πληθυσμός φθίνει φυσικά. Αυτές οι εξάρσεις επηρεάζονται από θερμοκρασία, αλατότητα, θρεπτικά άλατα, ωκεανογραφικές συνθήκες. Δεν είναι τυχαίες και δεν είναι ανεξέλεγκτες.
Ο τρόπος που πρέπει να γίνει να είναι πρακτικός: παρακολούθηση πληθυσμών μεδουσών σε πραγματικό χρόνο μέσω πολιτών και ερευνητών, πρόβλεψη βάσει ανεμολογικών και υδρογραφικών δεδομένων, ενημέρωση κολυμβητών για το πότε η θαλάσσια επιφάνεια καθαρίζει φυσικά λόγω ανέμων, τοποθέτηση προστατευτικών διχτύων σε επιλεγμένες παραλίες υψηλής κυκλοφορίας.
Αυτά είναι μέτρα που μπορούν να εφαρμοστούν, να χρηματοδοτηθούν και να διαρκέσουν. Δεν κοστίζουν ούτε μία χελώνα.
Τελικά, ο κόσμος έχει να επιλέξει ανάμεσα σε δύο πράγματα. Είτε αφήνει τις φυσικές εξάρσεις μεδουσών να ακολουθήσουν τον κύκλο τους, με εργαλεία παρακολούθησης και προσαρμογής που ήδη υπάρχουν, είτε χτυπά τον μαύρο γάτο στο σκοτάδι, ελπίζοντας ότι μια χελώνα θα σώσει μια παραλία, ενώ ταυτόχρονα κινδυνεύει το ίδιο το ζώο που λέει ότι θέλει να προστατεύσει.
Η καρέττα καρέττα δεν χρειάζεται να γίνει εργαλείο τουριστικής πολιτικής. Χρειάζεται να αφεθεί ήσυχη.
Michail Argyrokastritis